Należy do grupy germańskiej, języków zachodnich. Badania jednak pokazują, że składa się na niego kilka języków zachodniogermańskich: alemański, bawarski, górnofrankijski, środkowogórnoniemiecki, gwary z obszaru Górnej Saksonii, Turyngii, czy Śląska.

Język ten miał duży wpływ na ukształtowanie się jidisz, pensylwańskiego. Prosty odbiór tego języka bywa dość nieprzyjemny. Postrzegany jest jako twardy, mało melodyjny, nieprzyjemny dla ucha. Blisko mu do surowych oznajmień i brak mu płynności w wypowiadaniu się, tak charakterystycznych dla innych języków.

Alfabet niemiecki składa się z trzydziestu liter. Zawiera on jednak również typowe dla niego głoski: przegłosy i długie „s”. Litery te obecnie zastępowane są zarówno w piśmie na komputerze, jak ręcznym – dwugłoskami. Wszystko ze względu na brak możliwości łatwego wybrania ich na klawiaturze komputera. Charakterystyczne dla niemieckiego jest zapisywanie wszystkich rzeczowników wielką literą. Typowe dla tego języka jest również występowanie „niemego” „h”.

W powszechnej literaturze najbardziej odcisnął się niemiecki romantyzm. To właśnie ta epoka przyniosła dzieła wielu znanych twórców – Johanna Wolfganga Goethego, Friedricha Shillera, czy braci Grimm.